Hollanda Kabinesi ve Siyasi Partiler Arasındaki Bütçe Görüşmelerinde Uzlaşmazlık Sürüyor

Hollanda kabinesinin geniş destek aradığı yeni bütçe görüşmeleri, koalisyonun sol ve sağ kanattaki potansiyel ortaklarıyla gerçekleştirdiği toplantıların ardından çıkmaza girdi. Pro, SGP ve JA21 liderleri, kabinenin net bir yön belirlemediğini ve uzlaşmadan uzak olduğunu ifade ederken, taraflar arasındaki savunma harcamaları, sosyal kesintiler ve medikal-etik konulara ilişkin derin görüş ayrılıkları devam ediyor.

Table Of Content

• ‘Farklar devasa boyutta’
• “Rensiz”
• ‘Renksiz bir bütün’
• Son aşama mı?
• ‘Belirsiz ve dağınık’

Kabinenin, Meclis’te geniş desteğe sahip olmasını hedeflediği bütçeyi sunmasına birkaç gün kala, bu hedefe dair henüz bir işaret bulunmuyor. Koalisyonun soldan (Pro) ya da sağdan (JA21, SGP) iş birliği yapabileceği partiler, gerçekleştirilen görüşmelerin ardından iyimser bir tablo çizmedi.

Pro lideri Klaver durumu “Her şey kilitlendi” sözleriyle özetlerken, SGP Meclis üyesi Flach “Henüz çok uzaktayız” dedi. JA21 Meclis üyesi Hoogeveen ise “Büyük resim eksik” değerlendirmesinde bulundu. Her üç lider de kabinenin hiçbir tercih yapmadığını ve herkesi memnun etmeye çalıştığını savunuyor.

Kabine; başta milyarlarca euro tutarındaki savunma yatırımlarını finanse etmek olmak üzere, 2028 yılından itibaren sosyal ödeneklerde kesintiye gitmeyi, bir özgürlük katkı payı (vergi artışı) getirmeyi ve sağlık hizmetlerindeki muafiyeti artırmayı planlıyor. Sağlıkta muafiyetin artırılmasına Meclis’te çoğunluk desteği bulunmuyor. Defans yatırımları için çoğunluk mevcut olsa da, partiler bu harcamanın nasıl finanse edileceği konusunda fikir ayrılığı yaşıyor.

‘Farklar devasa boyutta’

Görüşmeler öncesinde Başbakan Yardımcısı Van den Brink (CDA), kabirnesinin “büyük adımlar” atmaya hazır olduğunu bir kez daha yineledi. Ancak Pro lideri Klaver bugün bu yönde bir emare görmediğini belirtti ve daha önceki duruşundan bile daha katı bir tutum sergiler gibi göründü: “Kabine sanki en çok milyonerlerin pozisyonu için endişeleniyor gibi.”

Klaver, sıradan insanların bu durumun kurbanı olacağını bir kez daha vurgulayarak, Pro’nun hastalık ve işsizlik ödeneklerindeki kesintileri asla kabul etmeyeceğini ifade etti.

Gazetecilerden birinin Pro’nun da kabineye doğru adım atıp atmayacağını sorması üzerine Klaver, kesinlikle atacaklarını belirtti; bu duruma örnek olarak da Bakan Sjoerdsma’nın (D66) “yüzüne gözüne bulaştırdığı” bütçeyi kurtarmalarını ve azot planlarını gösterdi.

“Rensiz”

Klaver’in sert ifadelerini duyanlar, kabinenin sağ kesimle iş birliğine doğru adımlar attığını düşünebilir. Geçtiğimiz hafta özellikle “umutlu” olduklarını belirten SGP ve JA21, bugün “sert görüşmeler” ve “zorlu bir süreçten” bahsetti. Buradan hareketle, kendilerine bir şeyler sunulduğu ve ilk müzakerelerin başladığı çıkarımı yapılabilir.

SGP Meclis üyesi Flach, ayrıntı vermeden büyük resmi “dengesiz” olarak nitelendirdi. SGP ile iş birliği yapabilmek için partinin tıbbi-etik konulardaki kırmızı çizgisinin aşılmaması gerektiğini de vurgulayan parti, taşıyıcı annelikte esneklikler içeren bir yasanın ele alınmasını “görmeyeceklerini” daha önce SGP lideri Stoffer dile getirmişti. Parti ayrıca bazı hastanelerde 22 hafta civarındaki geç kürtajlar için yapılacak bir denemeyi de engellemek istiyor.

Bunun yanı sıra SGP, milyarlarca euroluk savunma yatırımlarının bir kısmının finanse edileceği Hollandalılarca ödenecek özgürlük katkı payının, pek çok parti gibi düşürülmesini talep ediyor. Flach, etik alanda mı yoksa finansal alanda mı (ya da her ikisinde de) taahhütlerin eksik kaldığını söylemek istemedi.

‘Renksiz bir bütün’

JA21 Meclis üyesi Hoogeveen durumu “sorunu geleceğe erteleme” (kicking the can down the road) taktiği olarak nitelendirdi. Koalisyonun hiçbir tercih yapmadan sorunları ileriye ötelediğini belirten Hoogeveen, ortaya çıkan tabloyu “renksiz bir bütün” olarak tanımladı.

JA21, Pro’nun talep ettiği servet vergisinin artırılmasına karşı çıkıyor. VVD de bu artışa karşı mesafeli duruyor ancak işin nereye varacağı belirsizliğini koruyor. Hoogeveen, “Herkesi memnun edemezsiniz” diyerek görüşmelerde bazı JA21 taleplerinin yer aldığını gördüğünü, ancak bu durumun “başka alanlarda bir şeylerin eklenmesi veya çıkarılmasıyla” dengelendiğini ifade etti.

Son aşama mı?

Öğleden sonra Bakan Heinen (VVD) ile ilk kez görüşen BBB Grup Başkanvekili Vermeer, partisinin Senato’daki konumuna dikkat çekti. Vermeer, “İnsanlar hesap yapabiliyorsa, bu iş biz olmadan olamaz” diyerek Heinen’in de bunun bilincinde olduğunu belirtti.

BBB’nin, azot planlarında değişiklik yapılmadan bütçeyi destekleme ihtimali düşük görünüyor. Buna karşın Pro, yalnızca azot planlarının değiştirilmemesi durumunda bütçeye destek vereceğini belirtiyor.

Tüm bunlara rağmen kabine pozitif yaklaşımını sürdürüyor; Heinen Cuma günü süreci “son aşama” olarak nitelendirmişti. Bugün ilk kez görüşmelere katılan Volt lideri Dassen ise tarafların “ağız dalaşı” ve tepkilerine bakıldığında durumun hiç de öyle görünmediğini ifade etti.

‘Belirsiz ve dağınık’

Dassen ve Vermeer, Heinen ile görüşürken; Klaver ilk kez başbakan, başbakan yardımcıları ve Heinen ile bir araya geldi. Asıl kararların nerede alınacağı konusunda BBB’li Vermeer tam bir belirsizlik içinde olduğunu belirterek, “Bunu kabineye sormalısınız” dedi.

Klaver de sürecin nerede kilitlendiğini bilmediğini ifade ederek süreci “belirsiz” ve “dürüst olmak gerekirse dağınık” olarak nitelendirdi.

JA21 ve SGP yarın görüşmelerine devam edecek, ancak Pro’nun durumu henüz netlik kazanmadı.