AİHM’den Osman Kavala Kararı: Türkiye Derhal Serbest Bırakılmalı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), iş insanı ve hayırsever Osman Kavala’nın derhal serbest bırakılmasına hükmetti. Mahkeme, Kavala’ya yönelik davanın Türkiye’de siyasi muhaliflerin, insan hakları aktivistlerinin ve gazetecilerin tutuklanması ile yargılanmasıyla karakterize edilen “sistematik bir sorun” ortaya koyduğunu belirtti. 2017 yılından bu yana tutuklu bulunan 68 yaşındaki Kavala, 2022 yılında 2013 Gezi Parkı protestolarındaki rolü ve 2016 yılındaki başarısız darbe girişimi nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye’nin iş insanı ve hayırsever Osman Kavala’yı derhal serbest bırakması gerektiğine karar verdi. Mahkeme, Kavala’nın davasının Türkiye’de “siyasi muhaliflerin, insan hakları aktivistlerinin ve gazetecilerin tutuklanması ve kovuşturulmasıyla karakterize edilen” sistematik bir sorun ortaya koyduğunu ifade etti.

Altmış sekiz yaşındaki Kavala, 2017 yılından bu yana cezaevinde bulunuyor. Kavala, 2013 yılındaki Gezi protestolarındaki rolü ve 2016 yılındaki başarısız darbe girişimi nedeniyle, 2022 yılında şartlı tahliye olasılığı olmaksızın müebbet hapis cezasına mahkum edildi. Türk mahkemesine göre Kavala, hükümete karşı düzenlenen Gezi Parkı çevresindeki protestoları finanse etmiş ve hükümeti devirmeye teşebbüs etmişti.

AİHM’in alt dairesi 2019 yılında verdiği kararda, Kavala’nın serbest bırakılması ve mahkumiyet kararının hükümsüz kılınması gerektiğine hükmetmişti. Mahkeme, Kavala’ya yöneltilen suçlamalara dair herhangi bir kanıt bulunamadığını belirtmişti. Kararda ayrıca Türkiye’nin Kavala’ya tazminat ödemesi gerektiği ifade edilmişti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise bu kararı reddederek, Türk yargısının bağımsız ve tarafsız bir şekilde hareket ettiğini savunmuştu.

Duruş ve Yargı Süreci

AİHM’in büyük daire hakimleri, 2019 yılındaki kararın arkasında durarak tahliye çağrısını yineliyor. AİHM’e göre Kavala’ya yönelik yargılama süreci, onu susturmayı amaçlıyordu. İnsan hakları kuruluşları ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eleştirmenleri, Erdoğan’ın muhaliflerini kovuşturmak ve hapse atmak amacıyla yargı erkini kötüye kullandığını dile getiriyor.

Diplomatik Kriz

Kararın uygulanmaması, 2021 yılında Ankara ile aralarında Hollanda’nın da bulunduğu on batılı ülke arasında diplomatik bir çıkmaza yol açmıştı. Söz konusu ülkeler yayımladıkları bir bildiri ile Türkiye’ye Kavala’yı serbest bırakma çağrısında bulunmuştu.

Erdoğan bu durumu iç politika işlerine müdahale olarak değerlendirmiş ve bu ülkelerin büyükelçilerini sınır dışı etmekle tehdit etmişti. Erdoğan daha sonra bu tehdidinden vazgeçmişti.

AİHM kararları, Avrupa Konseyi üyeleri açısından bağlayıcı niteliktedir. Türkiye de Konsey’in üyesidir. Ankara’nın nihai karara uymayı reddetmesi durumunda, Türkiye’nin Avrupalı kuruluştaki üyeliğine yönelik sonuçların ne olacağı diğer üye devletlerin takdirine bağlıdır.