Avrupa’da Hortum Gerçeği: Fransa’daki Yıkımın Ardından Uzmanlardan Uyarı
Avrupa Şiddetli Hava Olayları Laboratuvarı’ndan (ESSL) meteorolog Pieter Groenemeijer, kıtada her yıl ortalama 380 hortum kaydedildiğini belirtti. Son olarak Güney Fransa’nın Pomas köyünde...
Avrupa Şiddetli Hava Olayları Laboratuvarı’ndan (ESSL) meteorolog Pieter Groenemeijer, kıtada her yıl ortalama 380 hortum kaydedildiğini belirtti. Son olarak Güney Fransa’nın Pomas köyünde etkili olan ve saatteki hızı 200 ila 300 kilometreye ulaşan IF2-IF3 şiddetindeki hortum büyük maddi hasara yol açtı. Uzmanlar, küresel iklim değişikliği ve olası yeni fırtınalar öncesinde vatandaşları uyarırken, hortum anında alınması gereken güvenlik önlemlerine dikkat çekti.
Hortum denildiğinde akla ilk olarak ABD gelse de, bu doğa olayları Avrupa’da da düzenli olarak görülüyor. Avrupa Şiddetli Hava Olayları Laboratuvarı’ndan (ESSL) aşırı hava olayları uzmanı ve meteorolog Pieter Groenemeijer, Rusya dahil olmak üzere Avrupa genelinde son on yılda yılda ortalama yaklaşık 380 hortum kaydedildiğini açıkladı.
Dün öğleden sonra bir hortum, Güney Fransa’nın Pomas köyünü birkaç dakika içinde harabeye çevirdi. Görüntülere dayanarak hortumun gücünün saatte 200 ila 300 kilometre rüzgar hızıyla IF2 ile IF3 arasında olduğunu tahmin eden Groenemeijer, “Avrupa’da bu güçteki hortumlar yılda birkaç kez meydana geliyor” dedi.
Hortumlar özellikle Akdeniz çevresindeki bölgelerde nispeten sık gözlemleniyor. Yalnızca Fransa’da yılda ortalama otuz civarında hortum kaydedilirken, bunların yaklaşık üçü IF2 veya daha yüksek bir güce sahip bulunuyor. Fujita ölçeğinde IF5, saatte yaklaşık 500 kilometreye varan rüzgar hızlarıyla en şiddetli kategoriyi oluşturuyor.
Dün bir hortumun oluşması için koşullar oldukça elverişliydi. Groenemeijer, Akdeniz üzerinden iç kesimlere doğru çok sayıda ılık ve nemli havanın hareket ettiğini belirtiyor. Bu hava, hortumların oluşabileceği, dönen bir yukarı doğru hava akımına sahip güçlü bir gök gürültülü fırtına türü olan süperhücre için ideal bir zemin oluşturdu.
Pomas üzerinden geçen hortum da böyle bir süperhücre tarafından tetiklendi. Bunun oluşması için atmosferin alt katmanlarında çok fazla enerjiye ihtiyaç duyuluyor ve rüzgar koşulları da kritik önem taşıyor. Groenemeijer, rüzgarın ne kadar sert estiği ve yükseklikle nasıl arttığının, fırtınanın dönmeye başlayıp başlamayacağını ve nihayetinde bir hortum oluşturup oluşturmayacağını kısmen belirlediğini ifade ediyor.
Şiddetli bir hortuma genellikle ağır fırtınalar eşlik ediyor. Süperhücrelerden doğan hortumlarda sık sık yoğun şimşek aktivitesi görülüyor. Fırtınada açığa çıkan tüm enerji nedeniyle bazen saniyede bir veya daha sık şimşek çaktığı görülüyor.
Groenemeijer, Kuzeybatı Fransa’dan Belçika üzerinden Hollanda’ya uzanan şeritte de hortumların nispeten sık görüldüğünü belirtiyor. Bu bölgede ılık ve nemli hava düzenli olarak daha serin havayla çarpışıyor ve elverişli rüzgar koşullarıyla birleştiğinde burada da hortumlar oluşabiliyor.
Şiddetli Rüzgar Hamleleri
Önümüzdeki perşembe ve cuma günleri Hollanda’da kuvvetli gök gürültülü fırtına ihtimali bulunuyor. Ancak bu durum otomatik olarak hortum çıkacağı anlamına gelmiyor; bu durum rüzgar koşulları dahil birçok farklı faktöre bağlı ve bunların nasıl gelişeceğini tahmin etmek zor. Fransa’dakiler gibi güçlü hortumların görülme ihtimali nispeten düşük.
Bilgisayar modelleri bile hortumları tahmin etmekte zorlanıyor. Şiddetli gök gürültülü fırtına olasılığının nerede yüksek olduğunu gösterebiliyorlar ancak böyle bir fırtınanın daha sonra nasıl gelişeceği sorusu çok daha zor yanıtlanıyor. Bu durum, şiddetli rüzgar hamleleri gibi diğer tehlikeli hava olaylarına da dönüşebiliyor.
İklim Değişikliği ve Gözlemler
Hortumların iklim değişikliği nedeniyle daha sık görülüp görülmediğini belirlemenin zor olduğunu belirten Groenemeijer, bunun nedeni olarak geçmişte tehlikeli hava olaylarına ilişkin gözlemlerin günümüze kıyasla çok daha az toplanmış olmasını gösteriyor.
1980 ile 1990 yılları arasında kaydedilen hortum sayısı son on yılla karşılaştırıldığında güncel verilerde çok daha yüksek rakamlar görüldüğünü söyleyen Groenemeijer, bunun otomatik olarak daha fazla hortum olduğu anlamına gelmediğini vurguluyor.
Groenemeijer’e göre durumun böyle olmasının nedeni, günümüzde çok daha fazla insanın akıllı telefon sahibi olması, bunlarla fotoğraf ve video çekip paylaşması ve dolayısıyla daha fazla bildirim yapılması.
Bununla birlikte, daha sıcak bir iklim, şiddetli gök gürültülü fırtınalar için elverişli koşullara yol açabiliyor. ESSL tarafından yapılan araştırma, özellikle Alpler bölgesinde şiddetli dolu fırtınası koşullarının belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor.
Hollanda da geçmişte en şiddetli kategoride bir hortum tecrübesi yaşadı. 1927 yılında Achterhoek bölgesinde IF5 şiddetinde bir hortum etkili oldu. Groenemeijer, bu olayın yeni inşa edilen evleri bir tuğla yığınına dönüştürdüğünü ifade ediyor.
Güvenlik Önlemleri
Bu güçteki bir hortuma karşı yapabilecek çok fazla şey bulunmuyor. Groenemeijer, en önemli hususun kendiniz ile hortum arasında mümkün olduğunca çok duvar bulundurmak ve her durumda pencerelerden uzak durmak olduğunu, bu nedenle bodrum katının en güvenli yer olduğunu belirtiyor.
Bu güçteki bir hortumun son derece nadir olduğunu vurgulayan Groenemeijer, deniz üzerindeki hortum türü olan hortumların (su hortumları) çok daha yaygın olduğunu hatırlatıyor.
İnsanların hortumları filme almaya çalıştığını ancak bunun riskler barındırdığını uyaran Groenemeijer, hortum yaklaştığında tehlikeyle karşılaşılabileceğini belirterek her zaman önce kendi güvenliğinin düşünülmesi gerektiğini ifade ediyor.
Yorum yok! İlk yorumu siz yapın.