Hürmüz Boğazı’na Alternatif Arayışı: Irak Petrolü Suriye Üzerinden Akıyor

İran ile yaşanan savaş ve Hürmüz ile Bab el-Mendeb gibi kritik boğazlardaki geçiş riskleri nedeniyle dünya, alternatif ticaret ve enerji rotalarına yöneldi. Bu kapsamda, yıll süren savaş ve diktatörlüğün ardından yeniden toparlanma sürecindeki Suriye, Akdeniz’deki limanları ve kara yolu güzergahıyla ham petrol ihracatında stratejik bir merkez haline geldi. Irak’tan gelen binlerce tanker dolusu petrol, Banyas Limanı üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılırken; bölgede boru hatları, yollar ve liman altyapısı için uluslararası milyarlarca dolarlık yatırım görüşmeleri yürütülüyor.

İran ile yaşanan savaş nedeniyle dünya, Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mendeb gibi dar deniz geçitlerini baypas etmek için alternatif rotalar arıyor. Birçok ülke, Akdeniz’de birden fazla limana sahip olan stratejik konumu nedeniyle Suriye’de karar kıldı.

Dünyanın gözü, uzun yıllar süren savaş ve diktatörlüğün ardından hâlâ ayağa kalkmaya çalışan bu kırılgan ülkenin üzerinde.

Alternatif rota arayışlarının yeni fırsatlar sunabileceği Suriye kıyı bölgesinde açıkça görülüyor. Banyas liman kentine giden yol boyunca, yaz sıcaklığında Irak’tan gelen petrol dolu kilometrelerce uzunlukta bir kamyon kuyruğu bulunuyor. Irak, bu yaz ham petrolü Suriye üzerinden ihraç etmeye başladı.

Kuzey Irak’ın Musul kentinden gelen rahatlamış bir şoför, “Buraya gelmek için dört gün sırada bekledik” diyor. Yepyeni kamyonu, beklerken Irak’ın Basra liman kentinden getirilen petrolü eskimiş Suriye depolarına boşaltıyor. Şoför, “Bu yeni bir rota, her şey sorunsuz ilerledi, yolda kendimi güvende hissettim. Bu ikinci gelişim ve bu yolu daha sık inmeyi umuyorum” ifadelerini kullanıyor.

Böylece Irak petrolü artık Hürmüz Boğazı üzerinden değil, kara yoluyla Suriye üzerinden Akdeniz’e ulaştırılıyor. Banyas’taki eskimiş ofisinde açıklamalarda bulunan Suriye devlet petrol şirketinden Ahmed Kabahçi, “Irak ile görüşmeler dört ay önce başladı, on beş gün sonra sözleşmeyi imzaladık ve hemen işe koyulduk” diyor.

Kabahçi, “Çok hızlı bir tempoda günde on kamyondan bine çıktık. Bu büyük bir proje” şeklinde konuşuyor.

Herkesin Acelesi Var

Kabahçi oldukça yoğun, çünkü birçok kişi buradaki olanaklar hakkında kendisiyle görüşmek istiyor. Hazırlık aşamasında çok sayıda proje bulunuyor. Körfez ülkeleri de Suriye rotasına ilgi gösteriyor ve herkesin acelesi var.

Kabahçi sözlerini şöyle sürdürüyor: “İşler hızlı ilerliyor ve yapılacak çok şey var. Sıfırdan başlıyoruz. Yeni ekipmanlara ihtiyacımız var ve bilgi birikimi ile finansman arıyoruz.”

Ofisindeki harita üzerinde, Irak’ın Kerkük kenti ile Banyas limanı arasındaki eski petrol boru hattını gösteren bir görseli işaret eden Kabahçi, “Çalışmalar son sürat devam ediyor. Bu boru hattı, petrolü kara yoluyla kamyonlarla taşımaktan çok daha etkili. Umarız bu hattı iki yıl içinde yeniden hizmete alabiliriz” diyor.

Suriye altyapısı; yıllar süren savaş, diktatörlük, yaptırımlar ve ekonomik krizler nedeniyle ihmal edilmiş ve son derece eskimiş durumdadır. Ayrıca kırılgan güvenlik durumu ve çalkantılı siyaset, pek çok yabancı yatırımcıyı endişelendirmektedir.

Ancak zaruret kanun tanımıyor; herkes Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı azaltmanın yollarını arıyor. Bu nedenle uluslararası yatırımcılarla boru hatları, yollar, demir yolları ve limanlara yönelik milyarlarca dolarlık yatırımlar hakkında yoğun görüşmeler yürütülüyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa ilgi gösteriyor.

Suriye İçin Ekonomik Canlanma

Dünyanın ihtiyaç duyduğu petrol, Suriye ekonomisine can suyu olacak. Yeni ticaret, ülke için küresel ekonomiye dönüş yolunu temsil ediyor. İç savaştan (2011-2024) önce Suriye, halihazırda bir petrol ve gaz merkeziydi.

Banyas Limanı Müdürü İmad Gafir, “Bu durum, dış döviz girişinin yanı sıra Suriye vatandaşlarına istihdam sağlanmasına kesinlikle katkıda bulunacak” diyor. Limanı çok daha fazla imkan sunacak şekilde yenileme planlarından bahseden Gafir, “Ve şayet Hürmüz Boğazı nihayetinde yeniden açılacak olsa bile, bu durum yine de fırsatlar sunmaya devam edecektir” ifadelerini kullanıyor.

Gafir, son dönemde petrol tankerlerinin sayısında büyük bir artış gözlemlediğini belirterek, “Burada kıyada birkaç gün kaldıktan sonra dünyanın dört bir yanına, özellikle de Avrupa’ya doğru yola çıkıyorlar” diyor.

Biniş yaptığımız Yunan bayraklı petrol tankerinin kaptanı, “Buradaki petrol sektörü hızlı büyüyor ve bunun bir parçası olmaktan memnuniyet duyuyoruz” diyerek Banyas’taki işleyişten övgüyle bahsediyor. Kaptan, “Misafirperver ve yardımseverler. Her şey eski olmasına ve bu yüzden alışkın olduğumuzdan daha uzun sürmesine rağmen memnunuz. Burada kendimi güvende hissediyorum ve yakın zamanda tekrar gelmeyi dört gözle bekliyorum. Hürmüz Boğazı’na tercih ederim” şeklinde konuşuyor.