Kuzey Kıbrıs’taki Doğurganlık Kliniklerinde Yanlış Donör Skandalı: Onlarca Çocuk Etkilendi

BBC’nin araştırmasına göre, Kuzey Kıbrıs’taki doğurganlık kliniklerinde aralarında çoğunlukla İngilizlerin de bulunduğu en az otuz çocuğun yanlış donörler aracılığıyla dünyaya geldiği belirlendi. Ailelerin seçtiği donörler yerine başka kişilerin kullanıldığı tespit edilirken, olayla ilgili olarak İngiltere Sağlık Bakanlığı soruşturma başlattı.

Table Of Content

• Şüpheler
• Farklı Donör
• Soruşturma Başlatıldı

BBC’nin haberine göre, Kuzey Kıbrıs’taki doğurganlık kliniklerinde aralarında çoğunlukla İngilizlerin de bulunduğu muhtemelen en az otuz çocuk yanlış donörler yoluyla dünyaya geldi. İngiliz yayın kuruluşu bu usulsüzlükleri daha önce de gündeme getirmişti, ancak mağdur ebeveynlerin sayısının daha da fazla olduğu ortaya çıktı.

BBC’nin incelediği tüm vakalarda, ebeveynlere seçtikleri donörlerin verilmediği belirlendi. Olay, Kıbrıs’ın Türk kesimindeki birden fazla kliniği kapsıyor. Bu bölge Avrupa Birliği yasalarının dışında kalıyor ve yalnızca Türkiye tarafından yasal olarak tanınıyor.

Söz konusu bölgedeki klinikler neredeyse hiç denetlenmiyor; buna rağmen birçok hasta düşük fiyatlar, yüksek başarı oranı vaatleri ve geniş sperm ile yumurta donörü seçenekleri nedeniyle bu klinikleri tercih ediyor.

Şüpheler

Araştırmada bir klinik özellikle öne çıktı: Doğus IVF Centre. Çocukların en az yarısı bu klinikte gerçekleştirilen tedaviler sonrasında doğdu. Ebeveynler, donörleri sağlık, dış görünüş, eğitim, hobiler ve karakter gibi kriterlere göre özenle seçtiklerini belirtiyor. Ancak bu isteklerin muhtemelen dikkate alınmadığı ifade ediliyor.

Otuz çocuktan on biri halihazırda DNA testi yaptırdı. Bu testler sonucunda çocukların Türkiye veya çevre ülkelerden genetik atalara sahip olduğu anlaşıldı. Oysa ebeveynlerin çoğunluğuna Batı Avrupa’dan taranmış ve sağlıklı donörler vaat edilmişti. Doğumdan sonra ebeveynler çocuklarının fiziksel özellikleri nedeniyle zaten şüphelenmişti, ancak son dönemde tüm parçalar birbiri yerine oturdu.

BBC’ye verdiği röportajda annelerden biri olan Rachel, “Bu tam anlamıyla skandal,” diyerek kısa süre önce yanlış sperm donörünün kullanıldığını öğrendiğini belirtti.

Farklı Donör

Anne, dünyanın en büyük sperm bankası olan Cryos International aracılığıyla Danimarka’dan özellikle bir donör seçmişti. Donör profilinde, çocukların 18 yaşına geldiklerinde kendi kimliğini keşfetmesinden memnuniyet duyacağını belirtmişti; bu durum Rachel’ın da çocuğu için arzu ettiği bir ihtimaldi.

Doğus kliniği hakkında olumlu bir izlenim edinen anne, kliniğin bu donörü temin edebileceğini söylemesi üzerine tedavi için Kuzey Kıbrıs’a gitti ve kısa sürede hamile kaldı. Daha sonra, söz konusu erkeğin spermimlendirdiğini gösteren tıbbi dosyalara erişemediği için endişelenmeye başladı.

Ayrıca çocuğu Jonah’ın fiziksel özellikleri de birçok soruyu beraberinde getirdi. BBC’nin yılın başındaki ilk haberinin ardından DNA testi yaptırmaya karar veren aile, 13 yaşındaki çocuğun Türk ve Güney Avrupalı atalara sahip olduğunu öğrendi. Anne, “Neyse ki Jonah kökenine hayrandı,” dedi ve ekledi: “Yine de yaşananlar normal değil.” Anne, durumun daha fazla ebeveyn için hatalı yürütüldüğü anlaşılana kadar bunun münferit bir hata olduğunu düşündüğünü belirtti.

Soruşturma Başlatıldı

Aileler hâlâ pek çok soru işaretiyle karşı karşıya. Donörlerin kim olduğu ve tıbbi geçmişlerinin ne olduğu gibi konular bunlardan bazıları. Şimdilik BBC’nin klinik çalışanlarına yönelttiği sorulardan bu konulara dair net bir yanıt alınabilmiş değil.

İngiltere Sağlık Bakanlığı bu uygulamalara yönelik bir soruşturma başlatacağını açıkladı. Öte yandan BBC, Doğus kliniğinin on yılı aşkın süredir sperm bankası Cryos International’ın kara listesinde yer aldığını tespit etti.