Sudan’daki Savaşta Droneların Rolü Büyüyor: Birleşmiş Milletler İlk Dört Ayda 880 Can Kaybı Kaydetti

Sudan’daki iç savaşta tarafların en önemli silahlarından biri haline gelen dronelar ve hava saldırıları nedeniyle yaşanan sivil kayıplar artmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, bu yılın ilk dört ayında drone saldırıları sonucunda 880 kişi yaşamını yitirdi. Çatışmaların merkez üssü haline gelen yerleşim yerlerinde hastaneler, okullar ve su tesisleri gibi sivil altyapı hedef alınırken, çatışmaların boyutu karadan havaya taşınmış durumda.

Table Of Content

• Yerleşim Alanları
• Ordu
• Yabancı Destek

Sudan’daki savaşın başında dronelar marjinal bir rol oynarken, günümüzde her iki taraf için de önemli bir silah haline gelmiştir. Sudan’daki drone ve hava saldırılarının sayısı son yıllarda keskin bir şekilde artmış olup, Birleşmiş Milletler bu yılın ilk dört ayında drone saldırıları nedeniyle 880 ölüm kaydetmiştir.

Başkent Hartum’da aylardır nispeten sakin bir dönem yaşanıyordu. Ordu geçen yıl şehri yeniden kontrol altına aldığından bu yana, sakinler burada yeni bir hayat kurmaya çalışmaktadır. Birçok Sudanlı, yıllarca süren kaçışın ardından geri dönmüştür. Ancak geçen hafta siviller yeniden bir drone saldırısıyla sarsılmıştır. Bahri (Kuzey Hartum) bölgesinde bir cami hedef alınmıştır.

“Evimin damında uyuyordum” diyen Noureddine Mohamed, “Ses sağır ediciydi. Dronenun evimi vurmasından korktum. Drone camimize düştü ve mahallemize elektrik sağlayan transformatörü de vurdu” ifadelerini kullanmaktadır.

Yerleşim Alanları

Droneların cephe hattından uzak yerleşim alanlarına da ulaşması istisnai bir durum değildir. Son yıllarda sadece askeri hedefler değil, aynı zamanda hastaneler, okullar, elektrik santralleri ve su tesisleri de vurulmuştur. Bu tür altyapıları ateş altına alarak her iki taraf da rakibin kontrolü altındaki bölgeleri zayıflatmaya çalışmaktadır. Sonuçlar özellikle siviller için büyük yıkımlara yol açmaktadır.

Silahlı çatışmaları inceleyen ACLED araştırmacısı Nohad Eltayeb’e göre, Sudan’da son üç yılda drone ve hava saldırılarında en az 15.000 kişi hayatını kaybetmiştir. ACLED yaklaşık 2.500 hava ve drone saldırısı kaydetmiştir. Ordu daha fazla saldırı düzenlerken, RSF paramiliter güçleri daha fazla sivil kayba neden olmaktadır.

Eltayeb, “Çatışma 2023 yılında başlasa da, son iki yılda giderek droneların domine ettiği bir savaşa dönüştü” diyerek, drone saldırılarının artık tüm şiddet olaylarının neredeyse yarısını oluşturduğunu ve çatışmanın karadan havaya kaydığını belirtmektedir.

Ordu

Drone savaşının odak noktası şu anda ülkenin orta kesiminde, stratejik konumdaki El Obeid şehri çevresindedir. Şehir ordunun kontrolündedir, ancak RSF aylardır dronelar da dahil olmak üzere çeşitli yollarla bölgenin kontrolünü ele geçirmeye çalışmaktadır.

El Obeid’de tahminen yarım milyon insan yaşamaktadır. bunların arasında Sudan’ın diğer bölgelerinden şiddetten kaçarak gelen en az 100.000 kişi bulunmaktadır. Yardım görevlileri, droneların artan kullanımı konusunda büyük endişe duymaktadır.

Şu anda El Obeid’de çalışan Sınır Tanımayan Doktorlar örgütünden Esperranza Santos, telefon aracılığıyla yaptığı açıklamada, “Dronelar Sudan halkını vuruyor” diyerek şu değerlendirmede bulunmaktadır: “Sadece cephe hatlarında veya askeri operasyonları desteklemek için kullanılmıyorlar. Çatışmanın tamamında sivil altyapıyı yok etmek için kullanılıyorlar. Su tesisleri, elektrik santralleri ve hastaneler vuruldu. Bu nedenle örneğin yeterli güvenli içme suyu yok. Buradaki halk çok güvencesiz bir durumda yaşıyor.”

BM sözcüsü Stéphane Dujarric geçen ay yaptığı açıklamada, El Obeid’deki kadın ve kız çocuklarının gündüzleri drone saldırılarından korktukları ve su için giderek daha fazla yürümek zorunda kaldıkları için gece su almaya gittiklerini belirtmiştir. Ancak bu durum da tehlikeyi beraberinde getirmektedir. “Bu kadın ve kız çocukları tacize, tecavüze ve diğer cinsel şiddet biçimlerine maruz kalmaktadır.”

Yabancı Destek

Drone savaşı kısmen dış destek sayesinde mümkün olmaktadır. RSF, uluslararası araştırmalara göre Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden sağlanan Çin yapımı droneları kullanmaktadır. Hükümet ordusu SAF ise başlangıçta çoğunlukla İran’dan drone tedarik ederken, artık ağırlıklı olarak Türk yapımı Bayraktar dronelarını kullanmaktadır.

Kendiside Sudanlı olan ACLED araştırmacısı Eltayeb, “Yabancı finansörler silah, drone ve hava savunma sistemleri tedarik etmeye ve yaptırımlar ile diğer kısıtlamaları delmeye devam ettiği sürece, savaş sadece cephe hatlarında yürütülmeyecektir” diyerek sivillerin ülke genelinde tehlike altında kalmaya devam edeceğini vurgulamaktadır.