Kuzey Kıbrıs’taki Doğurganlık Kliniklerinde Yanlış Sperm Kullanımı Tespiti

BBC’nin araştırmasına göre, Kuzey Kıbrıs’taki doğurganlık kliniklerinde çoğunluğu İngiliz olan en az otuz çocuğun yanlış donor spermiyle dünyaya geldiği belirlendi. Ailelerin seçtiği donörler yerine başka kişilerin kullanıldığı ortaya çıkarken, konuyla ilgili olarak İngiltere Sağlık Bakanlığı tarafından inceleme başlatıldı. Bölgedeki klinikler sıkı denetime tabi tutulmazken, skandalın odağındaki Dogus IVF Centre’ın dünyanın en büyük sperm bankası Cryos International’ın kara listesinde yer aldığı tespit edildi.

Table Of Content

• Şüpheler
• Farklı Donör
• İnceleme Başlatıldı

BBC’nin haberine göre, Kuzey Kıbrıs’taki doğurganlık kliniklerinde, çoğunluğu İngiliz vatandaşı olan en az otuz çocuğun yanlış donor spermiyle dünyaya geldiği anlaşıldı. İngiliz yayın kuruluşu bu usulsüzlükleri daha önce de gündeme getirmişti ancak mağdur ebeveyn ve çocuk sayısının başlangıçta düşünülenden daha fazla olduğu ortaya çıktı.

BBC tarafından incelenen tüm vakalarda, ebeveynlere seçtikleri donörlerin verilmediği tespit edildi. Olay, Türkiye’nin dışında resmi olarak tanınmayan ve Avrupa Birliği mevzuatının dışında kalan Kuzey Kıbrıs’taki birden fazla kliniği kapsıyor.

Bu bölgedeki klinikler neredeyse hiç denetlenmemesine rağmen; düşük fiyatlar, yüksek başarı oranı vaatleri ve geniş sperm ile yumurta donörü seçenekleri nedeniyle birçok hasta tarafından tercih ediliyor.

Şüpheler

Araştırmada özellikle bir klinik ön plana çıktı: Dogus IVF Centre. Donör çocukların en az yarısının bu klinikte gerçekleştirilen tedaviler sonucunda doğduğu belirtiliyor. Ebeveynler; sağlık, dış görünüş, eğitim, hobiler ve karakter gibi kriterlere dayanarak donörleri özenle seçtiklerini ifade ediyor, ancak bu tercihlerin büyük olasılıkla dikkate alınmadığı anlaşılıyor.

Otuz çocuktan on biri halihazırda DNA testi yaptırdı. Bu testler sonucunda çocukların Türkiye veya çevre ülkelerden genetik atalara sahip olduğu belirlendi. Oysa ebeveynlerin çoğuna Batı Avrupa’dan taranmış ve sağlıklı donörler sözü verilmişti. Çocukların doğumunun ardından dış görünüşleri nedeniyle şüphelenen ebeveynlerin kafasındaki soru işaretleri, son dönemdeki gelişmelerle birlikte yerini netliğe bıraktı.

BBC’ye verdiği röportajda yaşananları değerlendiren annelerden biri olan Rachel, durumu “kesinlikle skandal” olarak nitelendirdi ve kısa süre önce yanlış sperm donörünün kendisine verildiğini öğrendiğini belirtti.

Farklı Donör

Söz konusu anne, dünyanın en büyük sperm bankası olan Cryos International aracılığıyla Danimarka’dan özel olarak bir donör seçmişti. Donör, profilinde çocukların 18 yaşına geldiklerinde kendi kimliğini keşfetmesinden memnuniyet duyacağını belirtmişti ve Rachel de çocuğunun bu imkana sahip olmasını istiyordu.

Doğus Kliniği hakkında olumlu bir izlenim edinen ve kliniğin kendisi için donor sperm sipariş edebileceğini söylemesi üzerine Kuzey Kıbrıs’a giden anne, tedavisinin ardından kısa sürede hamile kaldı. Ancak daha sonra, kullanılan spermin o erkeğe ait olduğunu gösteren tıbbi dosyalara erişememesi nedeniyle endişelenmeye başladı.

Çocuğu Jonah’ın dış görünüşü de birçok soru işaretini beraberinde getirdi. Bu yılın başlarında yayımlanan ilk BBC haberinin ardından DNA testi yaptırmaya karar veren aile, 13 yaşındaki çocuğun Türk ve Güney Avrupalı atalara sahip olduğunu öğrendi. Anne, “Neyse ki Jonah kökenlerinden büyülenmiş durumda. Buna rağmen yaşananlar kesinlikle kabul edilebilir değil” dedi. Başlangıçta bunun münferit bir hata olduğunu düşündüğünü, ancak durumun birçok ebeveynin başına geldiğinin anlaşıldığını ifade etti.

İnceleme Başlatıldı

Aileler; donörlerin kim olduğu ve tıbbi geçmişlerinin ne olduğu gibi henüz yanıt bulamamış pek çok soruyla karşı karşıya. BBC çalışanlarının klinik personeline yönelttiği sorulara şu aşamada net bir yanıt alınabilmiş değil. Bir donörün tıbbi geçmişi, kalıtsal hastalıklar gibi durumlar söz konusu olduğunda donör çocuklar üzerinde doğrudan etki sahibi olabiliyor. Aynı zamanda çocuklar, istedikleri takdirde biyolojik babalarının kim olduğunu öğrenmekte ve onunla görüşmekte zorluk yaşayabilir.

İngiltere Sağlık Bakanlığı konuyla ilgili uygulamaları soruşturmak üzere bir inceleme başlatıldığını açıkladı. Öte yandan BBC, Dogus IVF Centre’ın sperm bankası Cryos International’ın kara listesinde on yıldan uzun süredir yer aldığını tespit etti.